Zelfstandig leren typen: wat kunnen leerlingen zelf en wat doe jij?
Kunnen leerlingen zelfstandig leren typen? Voor een groot deel wel: met een goede online typecursus die zich aanpast aan het kind, doen kinderen van 8 tot 14 veel zelf. Helemaal zonder volwassene gaat het niet, maar jouw rol kost maar een paar minuten per week.
Het eerlijke antwoord: grotendeels zelf, niet helemaal alleen
Een leerling die met een goede cursus oefent, kan de dagelijkse oefening zelf doen. Het kind zit achter de laptop, krijgt de opdrachten en gaat in eigen tempo verder. Jij hoeft niet naast elk kind te zitten.
Maar blind typen is een motorische vaardigheid, en daar sluipen makkelijk gewoontes in die een scherm niet altijd ziet. Een kind dat naar de toetsen kijkt of met twee vingers typt, merkt dat zelf vaak niet. Zelfstandig leren typen werkt dus het best als er een volwassene is die af en toe meekijkt.
Zie het niet als een keuze tussen zelf of met de leerkracht, maar als een verdeling van taken. De cursus doet het herhaalwerk, jij houdt de lijn vast.
Wat een goede online typecursus voor je overneemt
Een cursus kan een aantal dingen beter dan jij met een klas van dertig kinderen tegelijk. Let daarop als je een online typecursus kiest (meer daarover lees je in Online typecursus voor kinderen: waar let je op?):
- De volgorde van de letters. De cursus bouwt op vanaf de thuisrij (A S D F en J K L ;), zodat jij geen eigen leerlijn hoeft te bedenken.
- Herhalen wat nog lastig is. Elk kind heeft andere letters die moeilijk blijven. Een cursus die zich aanpast, laat die vaker terugkomen.
- De vingerzetting laten zien. Als op het scherm zichtbaar is welke vinger welke toets typt, blijven de ogen van het kind op het scherm.
- De motivatie. Een verhaal, missies of een dagelijkse reeks zorgen dat een kind terugkomt zonder dat jij hoeft te trekken.
Kies liever een cursus waarin nauwkeurigheid voorop staat en snelheid pas daarna komt.
Wat jij als leerkracht blijft doen
Dit is de kleine, vaste rol die geen cursus kan overnemen:
- Een vast oefenmoment. Zet 10 tot 15 minuten in het rooster, bijvoorbeeld na de pauze of aan het begin van de ochtend. Zonder vast moment blijft oefenen er snel bij inschieten.
- Houding en thuisrij voordoen. Dat doe je één keer bij de start en kort daarna nog eens.
- Af en toe meekijken. Kijkt een kind naar zijn handen? Typt het met twee vingers? Zie je dat, dan corrigeer je het meteen.
- Nauwkeurigheid belonen. Complimenteer netjes typen, niet alleen snel typen.
- Het overzicht bekijken. Even kijken wie veel oefent, wie weinig en wie vastzit.
- Een kind dat vastloopt apart helpen. Een paar minuten persoonlijke aandacht is vaak genoeg.
De eerste les: zo start je met een hele klas
Besteed de eerste keer iets meer tijd aan de start. Reken op ongeveer een kwartier.
- Laat de houding zien. Voeten plat op de grond, rug ondersteund, schouders ontspannen en het scherm op ooghoogte.
- Doe de thuisrij voor. Wijsvingers op F en J, de voelbare streepjes helpen. De overige vingers liggen op A S D en K L ;. Wil je het ook op papier? Print de vingerkaart en leg die naast het toetsenbord.
- Spreek twee regels af. Niet naar de toetsen kijken en elke toets met de juiste vinger. Meer niet.
- Laat ze beginnen. Loop daarna één keer langs alle tafels en kijk alleen naar handen en houding.
Heb je niet genoeg laptops voor iedereen? Laat de groep dan in tweeën oefenen, terwijl de andere helft iets anders doet. Meer ideeën vind je in Typles geven in de klas.
Daarna: een paar minuten per week
Na de eerste les wordt je rol klein. Dit past in een druk rooster:
- Tijdens het oefenmoment (ongeveer 1 minuut): loop één rondje en let op kijken naar de toetsen en typen met twee vingers.
- Eén keer per week (een paar minuten): kijk in het overzicht. Wie heeft deze week niet geoefend? Wie maakt veel fouten?
- Als iets opvalt: trek een leerling even apart, bijvoorbeeld tijdens zelfstandig werken, en doe de vingerzetting samen nog eens rustig na.
Typt een leerling nog met twee vingers? Dan helpt Typen met twee vingers afleren. Vraag niet te snel om tempo: een kind dat eerst nauwkeurig typt, wordt vanzelf sneller.
Leren typen zonder typecursus: kan dat?
Je kunt ook leren typen zonder typecursus, bijvoorbeeld met losse oefenregels op papier of op het scherm. Dat kan werken, maar jij moet dan meer doen: zelf bepalen welke letters wanneer aan bod komen en zelf zien welke letters een kind lastig blijft vinden.
Bij een hele klas is dat veel werk. Bovendien kan een kind dat zonder opbouw op zichzelf is aangewezen, stilletjes verkeerde gewoontes aanleren. Wil je het toch zo doen? Houd de opbouw dan klein: eerst de thuisrij, daarna steeds een paar letters erbij en veel herhaling. Oefenideeën staan in Typoefeningen voor kinderen.
Bij zorgen: overleg met de intern begeleider en de ouders
Soms ligt het niet aan motivatie. Een leerling die erg veel moeite heeft met letters, met het bewegen van de vingers of met concentreren, heeft misschien iets anders nodig dan de rest van de klas.
Probeer dan niet zelf te bepalen wat er aan de hand is. Bespreek je zorgen met de intern begeleider en met de ouders. Zij kunnen indien nodig een huisarts of andere deskundige betrekken. Klaagt een kind over pijn in handen of polsen? Laat het dan stoppen en bespreek het met de intern begeleider en de ouders.
Een voorbeeld: Typcoon voor scholen
Een cursus die dit goed doet, is bijvoorbeeld Typcoon voor scholen. Kinderen spelen in de browser op een laptop of computer met een echt toetsenbord. In Typcoon komen de letters één voor één, pas als de vorige goed zitten, en wat nog lastig is komt vaker terug. De volgende toets licht op in de kleur van de vinger die hem moet typen.
De school maakt zelf een account, klassen en een code per leerling, en print de inlogkaarten. De leerlingen loggen in met de klascode en hun eigen code, zonder e-mailadres of wachtwoord. Jij ziet per leerling hoeveel letters al blind worden getypt, de nauwkeurigheid, de snelheid, de oefenminuten, welke letters nog lastig zijn en wanneer iemand vastloopt. Ook zie je de moeilijkste letters van de hele klas. De certificaten en diploma's voor de hele klas print je in één keer. De eerste 35 leerlingen van een school zijn gratis, in totaal en dus niet per klas of per schooljaar, met alle overzichten en het typediploma. Dat is geen proefperiode.
Kinderen die thuis willen oefenen, kunnen dat in de gratis start van het spel: de thuisrij en het eerste stadsdeel, De Haven, zijn gratis, zonder tijdslimiet, account of advertenties. Een overzicht van alles wat erbij komt kijken, vind je in de complete gids over leren typen voor kinderen.
Veelgestelde vragen
Kan een kind van 10 zelfstandig leren typen?
Grotendeels wel, mits de cursus stap voor stap opbouwt en herhaalt wat lastig is. Een volwassene doet de houding en thuisrij voor, kijkt af en toe mee en helpt als het kind vastloopt.
Hoeveel tijd kost het mij als leerkracht?
Na de eerste les ongeveer een minuut tijdens het oefenmoment om rond te lopen en een paar minuten per week om het overzicht te bekijken. Alleen bij leerlingen die vastlopen is wat extra aandacht nodig.
Moet ik zelf kunnen blind typen om dit te begeleiden?
Nee, maar het helpt als je de thuisrij en de vingerzetting kent. Met een vingerkaart naast het toetsenbord kun je meekijken en bijsturen. Je hoeft zelf niet snel te typen.
Wat doe ik als een leerling blijft kijken naar de toetsen?
Spreek rustig af dat de ogen op het scherm blijven. Een scherm dat de volgende toets laat oplichten, helpt daarbij. Blijft het lastig, vraag dan de intern begeleider en de ouders om mee te denken.
Leer typen terwijl je een stad herstelt
In Typcoon: Nightcode herstelt elk commando dat je kind netjes typt een stukje van een stad vol glitches. Netjes typen levert het meeste op, zo leert je kind blind typen zonder het door te hebben. Gratis te proberen, zonder account.
▶ Speel gratisHet spel wordt gespeeld op een computer of laptop met toetsenbord: ga daar naar typcoon.com/nl.
Leren typen voor kinderen: de complete gids →
Voor leraren: Typcoon in de klas, met een eigen code voor elke leerling